OŚWIADCZENIE POSELSKIE Z OKAZJI 30 - ROCZNICY ŚMIERCI JULIANA RYDZKOWSKIEGO - TWÓRCY CHOJNICKIEGO MUZEUM W osobie Juliana Rydzkowskiego, zmarłego przed 30 laty założyciela i pierwszego kustosza Muzeum Historyczno-Etnograficznego w Chojnicach, jednego z najstarszych muzeów pomorskich, w szczególny sposób zbiega się historia Chojnic, Kaszub i Pomorza.
Zauroczony pięknem Borów Tucholskich, z wyboru chojniczanin, sam siebie określał ˝Szarakiem Pomorskim˝. Swoje długie życie bez reszty poświęcił historycznym badaniom miasta, o którym z dumą powtarzał za Długoszem, że jest kluczem i bramą Pomorza, a także krajoznawczej penetracji regionu pod kątem poszukiwania śladów jego kulturowej tożsamości. W okresie międzywojennym działał w Polskim Towarzystwie Krajoznawczym. Bardzo sobie cenił turystyczne wyprawy z młodymi pasjonatami kultury regionu. Dowodem przyjaźni zrzeszeniowego klubu Pomorania było uhonorowanie pana Juliana znaczącym na Pomorzu Medalem Stolema. Z jego wędrówek terenowych i historycznych poszukiwań narodziła się jego pasja kolekcjonerska, która stała się prawdziwym celem jego życia. Gromadzenie zabytków zanikającej kultury ludowej, pamiątek historycznych mówiących o bogatej przeszłości Chojnic, zamiłowania bibliofilskie, niezwykła otwartość wobec ludzi, dla których kultura regionu stanowiła istotną wartość, legły u podstaw tworzenia kolekcji, która zaowocowała w 1932 r. otwarciem muzeum w Chojnicach. Z zachowanych sprawozdań z tego roku, składanych do Głównego Urzędu Statystycznego w Warszawie, wynika, że zbiory muzeum w Chojnicach obejmowały działy: kaszubski, historii miasta, etnografię Kosznajderii, sztukę kościelną, prehistorię, numizmatykę i broń oraz zbiory biblioteczne.
Obecnie Muzeum Historyczno-Etnograficzne w Chojnicach posiada charakter wielooddziałowy, skupiony na archeologii, etnografii, historii oraz sztuce, i w zasadzie twórczo kontynuuje profil merytoryczny wyznaczony przez swego założyciela.
O Julianie Rydzkowskim można śmiało powiedzieć, że był muzealnikiem z powołania, a swoje życie zawodowe niemal utożsamiał z życiem osobistym. Po wojnie, pomimo prawie całkowitej utraty kolekcji, ze znaną sobie pasją podjął się na nowo reaktywowania muzeum, zabiegając o ratowanie najbardziej zniszczonych zabytków oraz poszukiwanie nowego lokum dla zbiorów. Po wielu latach zmagań z trudną rzeczywistością, dzięki rzadko spotykanej wytrwałości, doprowadził w 1960 r. do ponownego otwarcia muzeum w Chojnicach z siedzibą w Bramie Człuchowskiej, jednej z kilku średniowiecznych baszt na dawnych murach miejskich, stanowiących zabytkowy kompleks obronnej architektury miasta.
Julian Rydzkowski był w Chojnicach i na Pomorzu znaną indywidualnością. Cieszył się powszechnym zaufaniem i szacunkiem. Zarówno w okresie międzywojennym, jak i po wojnie był wielkim orędownikiem bezinteresownego zaangażowania na rzecz lokalnej społeczności. Należał do grona inspiratorów i organizatorów Tygodnia Chojnic, Towarzystwa Miłośników Chojnic i Okolic, chojnickiego oddziału Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Znając skromne warunki życia ludności wiejskiej, zakładał ośrodki przemysłu ludowego, głównie w dziedzinie haftu i zabawkarstwa, starając się w ten sposób służyć pomocą, a przy tym krzewić zamiłowanie do tradycji regionalnych. Należał również do grona współwydawców kaszubskiego czasopisma ˝Zabory˝, regionalnego periodyku ˝Baszta˝ oraz ˝Zeszytów Chojnickich˝. W ˝Dzienniku˝ tego ˝Pomorskiego Szaraka˝ znajdziemy także wiele refleksji o książkach, które kochał, czytał i gromadził, oraz wiele krytycznych czasami polemik z uznanymi autorami.
Panie Marszałku! Stojąc przed Wysoką Izbą w Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej, jako rodowity chojniczanin pragnę złożyć hołd temu wielkiemu człowiekowi. Dla nas, chojniczan, jest to człowiek legenda, którego praca i trud nie odeszły w zapomnienie. On - jako twórca muzeum w Chojnicach, my - jako kontynuatorzy jego wielkiego dzieła. Muzeum obecnie w nowoczesny sposób kontynuuje jego wysiłki i misję gromadzenia, przechowywania, badania i upowszechniania zbiorów, spełniając w ten sposób istotną rolę kulturotwórczą na południowym krańcu Pomorza. Dziękuję bardzo.
Warszawa, dnia 10 lipca 2008 r.
