Czas powstania: 2. poł. XX w.
Miejsce powstania: Chmielno
Autor: Leon Necel
Materiał: glina
Technika: toczenie na kole garncarskim
Wymiary: wys. 32 cm, Ø podst.11 cm
Nr. inw.: MCh/E-275

Wykonany z gliny dzban o wypukłym brzuścu, łagodnie zwężającym się ku podstawie zaznaczonej wąskim paseczkiem oraz ku górze - do miejsca, od którego odchodzi wąska szyjka, lekko rozszerzająca się ku ujściu, w którym uformowano dziobek. Uszko - od szyjki do połowy brzuśca - o przekroju elipsy. Dzban pokryty ciemnoniebieską angobą, glazurowany, dekorowany motywem roślinnym i geometrycznym w formie symetrycznie rozmieszczonych dwóch „różdżek bzu” oraz liniami falistymi z kropkami pomiędzy nimi, linie faliste umieszczone zostały również wokół krawędzi wylewu i u dołu szyjki. Barwy ornamentu: biała, żółta, brązowa, zielona. Na nieglazurowanym spodzie odcisk pieczęci: „Ceramika kaszubska, Chmielno, Necel”.

Zakład rodziny Neclów jest najbardziej znanym i najdłużej działającym zakładem garncarskim na terenie Kaszub. Jego początki sięgają XIX w. i garncarza Michała Necla żyjącego i działającego w Kościerzynie w latach 1831-1895. Jego syn Franciszek przeniósł się do Chmielna, gdzie założył warsztat garncarski prowadzony przez jego spadkobierców do dziś. Kolejnymi garncarzami w rodzie byli: Leon i Ryszard, a obecnie warsztat prowadzi Karol Elas Necel – siostrzeniec Ryszarda. Wyroby pochodzące z warsztatu Neclów uznawane są za półmajolikę ze względu na dwukrotne ich wypalanie w piecu garncarskim nadające im większą wytrzymałość. Dekorację malarską w postaci farb ceramicznych składających się z tlenków metali zabarwiających się na konkretne kolory nakładano po pierwszym wypaleniu naczynia, które zazwyczaj jeszcze przed wypaleniem pokrywano angobą – rodzajem „farby” wykonanej z glinek, której kolor był zależny od dodanego tlenku metalu lub jego braku. Po wykonaniu dekoracji malarskiej wyroby szkliwiono i ponownie wypalano. W warsztacie używa się kilku motywów zdobniczych, wprowadzonych jeszcze przez Franciszka, są to: różdżka bzu, duży tulipan, mały tulipan, wianek, lilia, kaganek, gwiazda kaszubska, rybia łuska, ornament bez nazwy przypominający „X” zakończony czterema tulipankami, ornamenty geometryczne pionowe i poziome w formie wężyków z kropkami, linii łamanej ze strzałkami w każdym załamaniu czy ząbków ze strzałkami.

Literatura:

A. Kwaśniewska, Rzemiosło garncarskie na terenie Kaszub od końca XVIII wieku do 1939 r., Gdańsk 2006 r.

A. Ostrowska, I. Trojanowska (red.), Bedeker kaszubski, Gdańsk 1974, s. 295-296.

M. Cz.-R.