Czas powstania: 1767 r.
Miejsce powstania: Klasztor w Żukowie
Materiał: jedwab, nici gładkie
Technika: haft atłaskowy
Wymiary: wys. 49 cm, szer. 53,5 cm
Nr inw.: MCh/E-296

                Haft na niebieskiej tkaninie jedwabnej. Nieco poniżej punktu centralnego wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Postać stojąca na sierpie księżyca, otoczona promienistym owalem oraz wewnątrz niego dwunastoma nierównomiernie rozłożonymi gwiazdkami. Wokół obrzeża welonu haft o motywach haftu kaszubskiego ze szczególnie rozbudowanymi ornamentami narożnymi. Elementy w ornamentach skierowane promieniście w kierunku centralnego wizerunku. Narożne - cztery identyczne, w formie bukietu z trzech dużych kwiatów na wijących się łodygach, uzupełnione liśćmi dębu, małymi listkami i niewielkimi tulipankami i pąkami. Między nimi ornamenty, dolny i górny - zbudowane na podobnej zasadzie - z trzech kwiatków , w dolny wkomponowano napis: AD 1767 a także dwa niewielkie, jednakowe ornamenty boczne złożone z trzech niezapominajek i listków; pod nimi litery (czytane bokiem) - z lewej SM, z prawej AM. Haft gładki, płaski uzupełniony innymi ściegami, utrzymany w tonacji beżowo - popielatej, miejscami cieniowany, z wkomponowanymi kolorami: zielonym, czerwonym i niebieskim.

                Klasztor norbertanek żukowskich był jednym z dwóch, które dały początek sztuce haftu na Kaszubach. Zakonnice słynęły jako mistrzynie haftu o specyficznej, nie spotykanej gdzie indziej ornamentyce. W pewnym momencie działalności, poza haftami sakralnymi, zakonnice zaczęły tworzyć również czepce – złotnice - noszone przez bogatsze Kaszubki, zaś umiejętność haftu przekazywana szlachciankom w przyklasztornej szkole zaczęła rozpowszechniać się w okolicy. W Żukowie haft przetrwał nawet kasatę klasztoru, po której pozostałe na miejscu zakonnice dalej przekazywały tę umiejętność licznym uczennicom. Z bogactwa motywów żukowskiego haftu klasztornego zaczerpnęła również Teodora Gulgowska tworząc haft, który rozpowszechniła jako sztukę użytkową mającą wspomóc miejscowe kobiety, a który stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów kultury kaszubskiej.

Literatura:

R. Ostrowska, I. Trojanowska (red.),Bedeker kaszubski, Gdańsk 1974, s. 147-149.

K. Stanilewicz, Zabytkowe hafty norbertanek żukowskich. Stan badań po czterdziestu latach, Folia Historica Cracoviensia, t.24, 2018, nr 1, s. 27-41.

M. Cz.-R.