„Gryf” - pismo dla spraw kaszubskich

Dzięki współpracy Muzeum Historyczno-Etnograficznego im. J. Rydzkowskiego w Chojnicach z Wojewódzką i Miejską Biblioteką Publiczną w Gdańsku została przeprowadzona digitalizacja „Gryfa” – pisma poświęconego sprawom kaszubskim i kaszubsko-pomorskim. W Bałtyckiej Bibliotece Cyfrowej dostępne są już brakujące numery czasopisma „Gryf” poświęconego sprawom kaszubskim, z lat: 1909-1912, 1921-1922, 1931-1932.

„Gryf” był czasopismem ruchu młodokaszubskiego i jednym z ważniejszych periodyków w historii kultury kaszubskiej. Ukazywał się z przerwami w latach 1908-1934, odgrywając kluczową rolę w kształtowaniu nowoczesnej świadomości regionalnej Kaszubów. Jego inicjatorem, wydawcą oraz redaktorem był dr Aleksander Majkowski – lekarz, pisarz, społecznik. Pismo sprzeciwiało się germanizacji, a jednocześnie promowało rozwój rodzimej kultury, języka oraz tradycji regionalnych. Jego głównym celem było: wzmacnianie świadomości kaszubskiej, podkreślanie związków kultury Kaszub z kulturą polską, popularyzowanie historii, języka i obyczajów mieszkańców regionu.

Na łamach czasopisma publikowano artykuły społeczne i polityczne, opracowania historyczne, a także utwory literackie – wiersze, opowiadania, legendy i baśni inspirowane kulturą kaszubską. Istotnym elementem każdego numeru był dział recenzji, w którym omawiano nowo wydane książki i czasopisma.

Z „Gryfem” współpracowało wielu działaczy i pisarzy m.in.: Franciszek Sędzicki, Fryderyk Lorentz, Edmund Kołodziejczyk, Bernard Chrzanowski, Jan Karnowski, Leon Heyke, Jan Trepczyk. Dzięki ich zaangażowaniu czasopismo stało się miejscem wymiany myśli i dyskusji o  przyszłości regionu.

„Gryf” odegrał kluczową rolę w kształtowaniu nowoczesnej tożsamości kaszubskiej. Wokół pisma skupiało się środowisko Młodokaszubów, które przyczyniło się do rozwoju literatury, badań etnograficznych i życia społecznego na Kaszubach.

Szczególnie interesującym okresem w historii „Gryfa” była jego ostatnia seria wydawnicza z lat 1931-1934. Wówczas zmieniła się szata graficzna, czcionka oraz wzbogacono numery o liczne ilustracje i reprodukcje dzieł artystów malarzy i grafików. Dużą rolę w tych zmianach odegrał artysta-grafik Stanisław Brzęczkowski. W tym okresie kierownikiem redakcji był profesor języka polskiego dr Władysław Pniewski, członek zarządu Towarzystwa Przyjaciół Nauki i Sztuki w Gdańsku. Na łamach czasopisma coraz częściej poruszano zagadnienia polityczne, społeczne i gospodarcze, szczególnie związane z umacnianiem polskości Pomorza i rozwojem regionu.

A.U.

Bibliografia:

Cieślak T., „Gryf” – pismo dla spraw kaszubskich, „Rocznik Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego 3/1”, Wrocław 1963, s. 170-190

Pepliński W., Prasa pomorska w Drugiej Rzeczypospolitej, Gdańsk 1987, s. 300-302