Kolekcja sztuki

twórca  Henryk Czaman (1907 – 1986) – grafik, malarz

datowanie  ok. poł. XX w.

miejsce powstania  Inowrocław, Polska

rodzaj  odbitka graficzna

materiał  papier

technika  drzeworyt dwubarwny

wymiary  kompozycja: wys. 24,5 cm, szer. 17,5 cm; papier: 26,4 cm, szer.18,5 cm

sygnatury i znaki twórcy  u dołu z lewej: HEN CZAMAN

napisy pod kompozycją Madonna – dwubarwny drzeworyt Hen Czaman

numer inwentarzowy  MCh/S-110

właściciel MH-E w Chojnicach

Grafika należy do najdawniejszej części zbioru sztuki Muzeum w Chojnicach. Ofiarowana została przez autora Julianowi Rydzkowskiemu w dniu 18 czerwca 1965 r, co zapisał autor w formie imiennej dedykacji na oprawie grafiki. Przedstawia wizerunek Madonny delikatnie przytulającej i podtrzymującej obiema dłońmi Dzieciątko Jezus. Obie postaci otoczone jasnymi promieniami światła.

Henryk Czaman (1907-1986) był artystą grafikiem, malarzem i pedagogiem, związanym z Poznaniem i Inowrocławiem. Urodził się na Łotwie w Dyneburgu. Po ukończeniu Gimnazjum Stefana Batorego w Wilnie przyjechał do Poznania. Studiował w Państwowej Szkole Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego w Poznaniu (1925-1930), uzyskując absolutorium na Wydziale Grafiki u prof. J. Wronieckiego. W tzw. okresie poznańskim wystawiał swoje prace m.in. w Brukseli, Bordeaux i Berlinie. Uczestniczył w projektach i wydarzeniach artystycznych Klubu Literacko-Artystycznego „Różowa Kukułka”, prowadzonego przez Ludwika Pugeta. W 1934 r. osiedlił się w Inowrocławiu, związując się na stałe z ziemią kujawską i pałucką. W czasie okupacji pracował jako robotnik, kreślarz, malarz fabryczny, prowadził tajne nauczanie malarstwa i rysunku. Po wojnie w Inowrocławiu utworzył Grupę Plastyków Kujawskich. Wykładał też grafikę artystyczną i użytkową w Państwowej Szkole Sztuk Plastycznych w Bydgoszczy.

Działalność artystyczną rozpoczął w okresie studiów w Poznaniu, współpracując m.in. z wydawnictwem Drukarni i Księgarni św. Wojciecha. Jako grafik użytkowy wykonywał liczne winiety, okładki, ilustracje do opowiadań zamieszczanych w czasopismach, uzyskując wiele nagród, m.in. za plakat na Międzynarodowe Targi Poznańskie w 1930 r., czy projekty opakowań dla „Goplany”.

Uprawiał przede wszystkim drzeworyt, w mniejszym stopniu litografię i linoryt. Jego pierwsza wystawa indywidualna w 1934 r. miała miejsce w poznańskim Salonie Instytutu Krzewienia Sztuki. Wyeksponował na niej pejzaż, fragmenty urbanistyczne i kompozycje figuralne. Trzy lata później w Salonie TPSP w Poznaniu zaprezentował widoki Poznania. W swej twórczości pozostawił liczne urokliwe pejzaże Ziemi Kujawskiej, m.in.: widoki architektoniczne Inowrocławia, Kruszwicy, Strzelna, a także postaci związane z regionem. Jego prace znajdują się w wielu muzeach polskich, w tym największy zbiór – w Muzeum im. J. Kasprowicza w Inowrocławiu. Niemal cały dorobek artystyczny H. Czamana zakupiła Biblioteka Narodowa w Warszawie.

Bibliografia:
Jarosław Mulczyński, Słownik Grafików Poznania i Wielkopolski XX wieku urodzonych do 1939 r., Poznań 1996, ss.7 -76.

twórca  Franciszek Konitzer (1882-1951) – grafik, malarz

datowanie  ok. 1920 r.

miejsce powstania  Chojnice, Polska

rodzaj  odbitka graficzna

materiał  papier

technika  akwaforta z akwatintą

wymiary  kompozycja: wys. 19,7 cm, szer. 13,5 cm; papier: 35 cm, szer.25 cm

sygnatury i znaki twórcy  pod kompozycją u dołu z prawej: Fr. Konitzer

napisy pod kompozycją: Brama Człuchowska Chojnice

numer inwentarzowy  MCh/S-2510

właściciel MH-E w Chojnicach

Grafika jest jedną z trzech prac Franciszka Konitzera (1882-1951) – mało znanego grafika, malarza i pedagoga – zachowanych w zbiorach muzeum w Chojnicach. Artysta urodził się w Czersku k. Chojnic.

twórca  Franciszek Konitzer (1882-1951) – grafik, malarz

datowanie  ok. 1930 r.

miejsce powstania  Chojnice, Polska

rodzaj  odbitka graficzna

materiał  papier

technika  akwaforta

wymiary  kompozycja: wys. 19cm, szer. 14,5 cm; papier: 33,2 cm, szer.24,3 cm

sygnatury i znaki twórcy  pod kompozycją u dołu z prawej: Fr. Konitzer

napisy pod kompozycją z lewej: Fara w Chojnicach

numer inwentarzowy  MCh/S-2411

właściciel MH-E w Chojnicach

Widok na farę w Chojnicach autorstwa Franciszka Konitzera (1882-1951) jest drugą z jego grafik prezentowanych w zakładce ZABYTEK MIESIĄCA i jedną z trzech jego prac w zbiorach muzeum w Chojnicach.

twórca Józef Wróblewski (1933-2022) – malarz

datowanie 1991 r.
miejsce powstania Raciąż, Polska
rodzaj obraz
materiał płótno
technika olej
wymiary wys. 60 cm, szer. 50,5 cm
sygnatury i znaki twórcy u dołu z lewej: JW. 91
numer inwentarzowy MCh/S-2329
właściciel MH-E w Chojnicach

Bukiet polnych kwiatów w wazonie autorstwa Józefa Wróblewskiego (1933-2022) stanowi jedną z wielu prac tego autora w zbiorach muzeum w Chojnicach.

twórca  Leonard Przewoski (1912 – 1990) – malarz amator

datowanie  ok. 1935 r.

miejsce powstania  Charzykowy, Polska

rodzaj  akwarela

materiał  papier

technika  akwarela

wymiary  wys. 37 cm, szer. 26 cm

sygnatury i znaki twórcy  u dołu z prawej: L. Przewoski

numer inwentarzowy  MCh/S-2544

właściciel MH-E w Chojnicach

Pejzaż z widokiem na brzeg jeziora o wschodzie słońca w ujęciu perspektywicznym. Na pierwszym planie piaszczystego brzegu motyw suszących się żagli, rozwieszonych na wysokiej drewnianej konstrukcji, rzucającej delikatne cienie na piasku pod wpływem jasnego, słonecznego światła. Wzdłuż brzegu wyciągnięte z wody na piasku łodzie.

twórca  Zofia Rybiańska (1925-2003) – malarz

datowanie  1973 r.

miejsce powstania  Charzykowy, Polska

rodzaj  obraz

materiał  płótno

technika  olej

wymiary  wys. 120 cm, szer. 90 cm

numer inwentarzowy  MCh/S-244

właściciel MH-E w Chojnicach

Kompozycja obrazuje pejzaż z widokiem na jezioro w oryginalnej perspektywie „z góry”, w konwencji na pograniczu abstrakcji. Jej dominantą jest przykuwająca uwagę żywa kolorystyka, wykorzystująca opozycję bogatej palety błękitów – od jasnych form przycumowanych nad brzegiem łodzi, po ciemnofioletowe odcienie toni wody i nieba zwiastującego nadchodzącą burzę...

twórca  Bronisław Zygfryd Nowicki (1907-1981) – grafik

datowanie  1969 r.

miejsce powstania  Swornegacie, Polska

rodzaj  rysunek

materiał  papier

technika  rysunek ołówkiem

wymiary  wys. 64 cm, szer. 46 cm

sygnatury i znaki twórcy  pod kompozycją z prawej: Nowicki

napisy nad sygnaturą: Swornegacie 69

numer inwentarzowy  MCh/S-44

właściciel MH-E w Chojnicach

Plenerowy rysunek z widokiem na drewniany kościół w Swornegaciach w ujęciu perspektywicznym od strony północno-wschodniej. Szkicowe, linearne studium rysunkowe wiejskiego kościoła, stanowiącego przykład dawnej, ludowej architektury drewnianej Kaszub południowych.

twórca  Kazimierz Jułga (1935 – 2002) – malarz

datowanie  1981 r.

miejsce powstania  Bory Tucholskie, Polska

rodzaj  obraz

materiał  płótno

technika  olej

wymiary  wys. 60 cm, szer. 70 cm

sygnatury i znaki twórcy  u dołu z prawej: K. Jułga 1981

numer inwentarzowy  MCh/S-353

właściciel MH-E w Chojnicach

Pejzaż obrazujący brzozy w kompleksie leśnym Borów Tucholskich namalowany przez autora podczas jednego z wielu plenerów, organizowanych przez bydgoskie środowisko artystyczne nad Jeziorem Charzykowskim. Jest jedną z siedmiu malarskich prac olejnych na płótnie tego autora w kolekcji sztuki Muzeum w Chojnicach.

Kompozycja stanowi skadrowany, niewielki wycinek pejzażu leśnego, zbudowany w oparciu o drobne kolorystyczne plamy barwne, nakładane krótkimi dotknięciami pędzla, tworzącymi strukturę plam, uporządkowanych kolorystycznie pod wpływem wrażliwej obserwacji natury. Ich drgający w wielu odcieniach kolor, zróżnicowany pod wpływem obserwowanej z dużą wrażliwością rzeczywistości i zmian jej naturalnego oświetlenia, stanowi niepowtarzalne tworzywo techniki malarskiej autora, oddające subtelność widzenia i jednocześnie oryginalność warstwy artystycznej obrazu. Powtarzalny rytm nakładanych gęsto obok siebie niewielkich plam barwnych, skomponowanych w pionowe układy, nawiązujący do kształtów pni drzew lasu z jego delikatnymi prześwitami dalszego planu, sprawia wrażenie pełnych spokoju abstrakcyjnych kompozycji.

Autor obrazu – Kazimierz Jułga (1935 – 2002) – pochodził z Wielkopolski. W 1955 r. ukończył Państwowe Liceum Technik Plastycznych w Bydgoszczy, a pięć lat później uzyskał dyplom w pracowni malarstwa prof. Stanisława Borysowskiego na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Po studiach na stałe związał się zawodowo z bydgoskim Biurem Wystaw Artystycznych, od 1973 r. nieprzerwanie pełniąc funkcję jego dyrektora. Wspólnie z żoną – także malarką – był autorem wiele ważnych środowiskowych, ogólnopolskich oraz międzynarodowych ekspozycji i wydarzeń artystycznych. Z racji funkcji, a także autorytetu, sprawował w tym czasie swoisty mecenat nad  bydgoskim środowiskiem artystów. Jego twórcza działalność obejmowała malarstwo, fotografię, twórczość poetycką oraz krytykę artystyczną. W latach 1960-83 należał do Związku Polskich Artystów Plastyków Okręgu Bydgoskiego. Był też członkiem Związku Literatów Polskich, a od 1989 r. Oddziału Bydgosko-Toruńskiego Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Miał na swym koncie kilkanaście indywidualnych wystaw malarstwa i fotografii, a także kilka tomików wierszy,                                 w tym ostatni Tędy chodzą chmury (2002). Za swą działalność społeczną i artystyczną otrzymał wiele nagród i wyróżnień.

Zespół prac artysty w kolekcji muzeum w Chojnicach pochodzi z drugiej poł. XX w., kiedy nadzór organizacyjny nad muzeum sprawował Wojewoda Bydgoski (1976 – 1999). Mecenat wojewody nad rozwojem kultury regionu obejmował zarówno troskę o artystów, jak i podległe instytucje kultury. Przejawiał się m.in. w formie wsparcia w urządzaniu wystaw autorskich, organizacji środowiskowych plenerów malarskich dla artystów nad Jeziorem Charzykowskim w Funce, czy zakupach obrazów do zbiorów instytucji kultury. Tą drogą Muzeum w Chojnicach pozyskało m.in. obraz autora do kolekcji sztuki.

Na przełomie 2020/2021 roku obraz prezentowany był na wystawie monograficznej poświęconej twórczości artysty w Galerii Wspólnej w Bydgoszczy.

twórca  Bronisław Zygfryd Nowicki (1907-1981) – grafik

datowanie  1969 r.

miejsce powstania  Swornegacie, Polska

rodzaj  rysunek

materiał  papier

technika  rysunek czarnym flamastrem

wymiary  wys. 46 cm, szer. 64 cm

sygnatury i znaki twórcy  u dołu z lewej: Nowicki

napisy  nad sygnaturą: Chociński Młyn 69

numer inwentarzowy  MCh/S-276

właściciel MH-E w Chojnicach

Plenerowe studium rysunkowe pejzażu z widokiem na pozostałości zabytkowego tartaku wodnego o drewnianej konstrukcji szkieletowej, usytuowanego przy potoku Chocina, na północ od Chojnic. Rysunek ukazuje chylący się ku ruinie młyn wodny, stanowiący przykład lokalnego dziedzictwa technicznego z końca XIX w., przekształconego na początku XX w., z charakterystycznym kołem przedsiębiernym, służącym pierwotnie do wykorzystania siły wody potoku jako napędu do poruszenia koła i pracy młyna. Autor z precyzją dokumentalisty obrazuje zdewastowany stan techniczny młyna wraz z przynależnymi drewnianymi elementami jego urządzeń, sterczącymi bezładnie ponad wody płynącego potoku, uchwycony „z natury” w końcu lat sześćdziesiątych. Przygnębiające wrażenie opuszczonego młyna dopełnia pochylone, przewracające się drzewo na ostatnim planie w centrum pejzażu. Charakterystyczny dla autora realistyczny rysunek linearny wraz z artystycznymi walorami przekazu ikonograficznego posiada przede wszystkim wartość zachowania pamięci o dziedzictwie kulturowym drewnianej architektury regionu, której nie udało się ochronić. Rysunek zakupiony do zbioru muzeum w 1979 r.

Autor – Bronisław Zygfryd Nowicki (1907-1981) – urodził się w Baden Baden, po odzyskaniu niepodległości wrócił z rodziną do ojczyzny w 1920 r., wiążąc się na stałe z Bydgoszczą. Od 1934 r. zajął się grafiką reklamową, podejmując pracę w Zakładach Philipsa w Warszawie i Agencji Reklamy Prasowej w Bydgoszczy, prowadzonej przez ojca. Zmobilizowany w 1939 r. walczył w obronie Warszawy. Przebywał w obozach jenieckich, m.in. od 1940 r. w Woldenbergu, gdzie aktywnie udzielał się jako grafik użytkowy, autor plakatów i nauczyciel liternictwa. Tam zainteresował się techniką drzeworytu. Po wojnie podjął pracę w zakresie grafiki użytkowej i artystycznej, wykonując dla bydgoskich firm i instytucji liczne projekty graficzne publikacji, tablic pamiątkowych oraz ekslibrisy, winiety, plakaty, czy okolicznościowe drzeworyty. W grafice chętnie stosował drzeworyt sztorcowy i linoryt. Najbogatszą część jego spuścizny artystycznej stanowią rysunki – wykonywane tuszem, długopisem, flamastrem, ołówkiem i sangwiną. Najczęściej są to dzieła studyjne, szkice, notatki, stanowiące specyficzny wyraz osobistego widzenia świata, zapisywany podczas rozlicznych podróży artystycznych w kraju i zagranicą. Wiele z nich przedstawia motywy pejzażu Bydgoszczy, a także regionu Chojnic. Od 1972 r. zajął się również malarstwem. Swą twórczość prezentował na wielu wystawach krajowych i zagranicznych, w tym na 47 ekspozycjach indywidualnych.

Bibliografia:

J. Mulczyński, Słownik grafików Poznania i Wielkopolski XX wieku urodzonych do 1939 roku, Poznań 1996, s. 288-290.

B. Z.

twórca  Kazimierz Jułga (1935 – 2002) – malarz

datowanie  1987 r.

miejsce powstania  Pomorze, Polska

rodzaj  obraz

materiał  płótno

technika  olej

wymiary  wys. 70 cm, szer. 75 cm

sygnatury i znaki twórcy  u dołu z prawej: K. Jułga 1987

numer inwentarzowy  MCh/S-2343

właściciel MH-E w Chojnicach

Pejzaż obrazujący dojrzewające kłosy zboża powstał podczas jednego z wielu plenerów malarskich, organizowanych przez bydgoskie środowisko artystyczne nad Jeziorem Charzykowskim w l.80. XX w.

twórca Janina Sawicka-Jułga – malarka datowanie 1985 r. miejsce powstania Charzykowy, Polska rodzaj obraz materiał płótno technika olej wymiary wys. 100 cm, szer. 120 cm numer inwentarzowy MCh/S-2346 właściciel MH-E w Chojnicach

Ukazana na obrazie tajemnicza postać siedzącego tyłem błękitnego arlekina w wysokim kapeluszu jest poetyckim wyobrażeniem tytułowego ducha miasta, który przysiadłszy na wysokim gzymsie spogląda z góry na gotycką farę w Chojnicach.

twórca Marian Mokwa (1889 – 1987) - malarz datowanie 1949 r. miejsce powstania Polska rodzaj akwarela materiał papier technika akwarela wymiary wys. 30,5 cm, szer. 39,5 cm sygnatury i znaki twórcy u dołu z lewej: Mokwa 49 numer inwentarzowy MCh/S-2124 właściciel MH-E w Chojnicach Pejzaż ukazujący niewielkie łodzie rybackie zacumowane na piaszczystym brzegu morza w ujęciu perspektywicznym. Na pierwszym planie widoczne dwie tradycyjne kaszubskie łodzie tzw. pomeranki z typowym, skromnym ożaglowaniem, służące do przybrzeżnych połowów ryb lokalnych mieszkańców kaszubskiego wybrzeża.

Przed burzą twórca Włodzimierz Nałęcz (1865 – 1946) - malarz datowanie 1932 r. miejsce powstania Polska rodzaj akwarela materiał papier technika akwarela wymiary wys. 23,5 cm, szer. 37 cm sygnatury u dołu z prawej: Nałęcz 1931 numer inwentarzowy MCh/S-2538 właściciel MH-E w Chojnicach Pejzaż morski przedstawiający wzburzoną, ciemnogranatową toń wody z rozjaśnionymi grzbietami fal na pierwszym planie i niebem zasnutym granatowo-niebieskimi, burzowymi chmurami, z wyraźnym przejaśnieniem w partii środkowej, odsłaniającym blade światło dnia.

Zima II twórca Janusz Kochanowski (1937 – 2021) – malarz datowanie 1983 r. miejsce powstania Charzykowy, Polska rodzaj obraz materiał płótno technika akryl wymiary wys. 60 cm, szer. 75 cm sygnatury i znaki twórcy u dołu z prawej: J. KOCHANOWSKI 1983 numer inwentarzowy MCh/S-394 właściciel MH-E w Chojnicach Nastrojowy pejzaż zimowy obrazujący rozległą, zaśnieżoną przestrzeń pierwszego planu, połyskującą smugami ślizgającego się światła po grzbietach horyzontalnych sfałdowań terenu, z ginącym w rozproszonym świetle ciemnym pasmem lasu na linii horyzontu.

Pod górę/ Na pastwisku twórca Kazimierz Lemańczyk – grafik, projektant, malarz datowanie 1977 r. miejsce powstania Chojnice, Polska rodzaj obraz materiał płótno technika olej wymiary wys. 90 cm, szer. 90 cm sygnatury i znaki twórcy u dołu z prawej: Lemańczyk 77 numer inwentarzowy MCh/S-263 właściciel MH-E w Chojnicach Dynamiczna kompozycja malarska obrazująca stado koni na pastwisku, pędzące w rozproszeniu pod górę. Ujęcie z górnej perspektywy, w ciepłej tonacji kolorystycznej z dominantą intensywnej, żółto-ugrowej barwy pastwiska rozświetlonego słońcem, przechodzącej ku górze w soczystą zieleń, z widocznymi miejscami cienia rzucanego przez sylwety końskie, w odcieniach brązu i ciemnej zieleni. Stado koni o różnobarwnej maści ukazane w swobodnym ruchu, widziane w perspektywicznym ujęciu od tyłu, harmonijnie zakomponowane na płótnie w kształcie kwadratu.